Szlak 6

Z Bad Homburg do Ratyzbony

Szósty szlak wiedzie na południe Niemiec śladami niezwykłych świadectw historii ludzkości. W Bad Homburg zwiedzimy najdłuższą rzymską budowlę, w Messel jedno z najbardziej znanych na świecie stanowisk paleontologicznych, a w Ratyzbonie średniowieczną starówkę.

Naszą wycieczkę rozpoczniemy w Bad Homburg. Tysiąc dziewięćset lat temu osiedlili się tam Rzymianie i wznieśli między Koblencją a Ratyzboną najdłuższą budowlę w swej historii: Limes Górnogermańsko-Retycki, rozciągający się przez 550 kilometrów system umocnień granicznych z warowniami. To arcydzieło architektury rzymskiej zostało wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO w roku 2005. Limes stanowił granicę oddzielającą kulturowo i gospodarczo rozwinięte Imperium Rzymskie od ‘barbarzyńskich’ plemion germańskich. Resztki rzymskich umocnień archeolodzy odkryli w XIX wieku. W Saalburgu pod Bad Homburg można zwiedzać rekonstrukcję fragmentu warowni rzymskiej. Limes Górnogermańsko-Retycki jest zaliczany do najważniejszych zabytków archeologicznych Europy Środkowej.

Jak wyglądał nasz świat w czasach prehistorycznych dowiemy się koło Messel, na terenie dawnej kopalni odkrywkowej łupków bitumicznych. Kopalnia spoczywała na skałach magmowych. Rozpościerały się tam kiedyś lasy subtropikalne. Podczas prac paleontologicznych znaleziono dotychczas 30 tysięcy skamieniałości zwierząt i roślin z eocenu (około 47 mln lat temu) – ogółem ponad tysiąc gatunków. Wśród nich są szkielety 40 różnych ssaków – nietoperzy, krokodyli, wymarłych ptaków, pra-konia – kompletne okazy z sierścią, piórami a nawet zawartością żołądka. Kopalnia Messel została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO w 1995 roku.

Półtorej godziny jazdy na wschód od kopalni Messel leży Würzburg, dawna rezydencja książąt-biskupów, wybudowana w latach 1720-1744. Pracami budowlanymi kierował naczelny architekt dworski, młody podówczas Balthasar Neumann. Ten jeden z najcenniejszych zabytków architektury barokowej stworzył Neumann we współpracy z najznakomitszymi europejskimi architektami, rzeźbiarzami, sztukatorami i malarzami. Wenecki artysta Giovanni Battista Tiepolo jest autorem największego na świecie malowidła-plafonu na pałacowej klatce schodowej oraz fresków zdobiących Komnatę Cesarską rezydencji. Barokowy pałac–rezydencja został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1981 roku.

W odległości 100 kilometrów od Würzburga leży Bamberg. W roku 1007 książę bawarski Henryk II, cesarz rzymsko-niemiecki wybrał to miasto na swą rezydencję i założył tam biskupstwo. Bamberg miał być większy i bardziej znaczący niż Rzym. Nazywany perłą średniowiecza, zachował jeszcze stary średniowieczny układ ze starówką osadzoną na planie krzyża. Na jego końcach stoją świątynie, a w samym centrum katedra romańska. Znajduje się w niej wizytówka miasta, „Jeździec z Bambergu”, kamienna rzeźba z XIII wieku wykonana ku czci cesarza Henryka II i jego małżonki Kunegundy. Ich nagrobki znajdują się w katedrze. W roku 1993 bamberska starówka ze Starym Ratuszem rozpostartym pomiędzy dwoma mostami na rzece Regnitz i byłą rezydencją arcybiskupią znalazła się na liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego. Z Bambergu pochodzili właśnie osadnicy zwani w Wielkopolsce ‘bambrami’.

70 kilometrów od Bambergu leży najmłodszy zabytek światowego dziedzictwa kulturowego w Niemczech: barokowa Opera Margrabiów w Bayreuth, wpisana na listę UNESCO 30 czerwca 2012 roku. Operę zbudowano w ciągu czterech lat i otwarto w roku 1750. Opera Margrabiów zalicza się do najwybitniejszych zachowanych w Europie zabytków architektury teatralnej. Na uwagę szczególnie zasługuje bogato zdobione stiukami i malowidłami barokowe wnętrze z piętrową, rzeźbioną w drewnie lożą.

Na liście światowego dziedzictwa UNESCO od 2006 znajduje się Stare Miasto w Ratyzbonie, która leży zaledwie dwie godziny jazdy samochodem na południowy wschód od Bayreuth. W historycznym centrum miasta znaleźć można blisko tysiąc zabytków średniowiecza. Do nich zaliczają się: katedra św. Piotra wybudowana w stylu francuskich katedr gotyckich, domy zamożnych patrycjuszy i wznoszone przez nich w mieście wieże. Licząca ponad 1800 lat Ratyzbona jest najlepiej zachowanym w Niemczech średniowiecznym miastem.