Szlak 5

Od Kasssel do Mużakowa

Unikatem piątej trasy są wyjątkowe ogrody, parki założone przez artystów ogrodowych i architektów krajobrazu. Na tej zielonej trasie z centralnych Niemiec do ich wschodnich granic doświadczymy klasycznego Weimaru Goethego i Schillera oraz modernistycznego Weimaru architektów stylu Bauhaus.

Rozpoczynamy naszą podróż od Kassel , do Parku Krajobrazowego Wilhelmshöhe. Cały XVIII wiek upłynął hrabiom i książetom na stworzeniu największego parku tego typu w Europie. Wybudowali tu słynne dzisiaj wodospady, oraz ogrody w stylu angielskim, z klasycystycznym pałacem. W najwyższym punkcie ogrodu znajduje się posąg Herkulesa. Park zbudowany według wzorów antycznych jest dzisiaj wizytówką miasta Kassel.

Kultura antyczna miała też wpływ na dwóch mężczyzn w Weimarze, naszym drugim miejscu postoju. Friedrich Schiller i Johann Wolfgang Goethe, ojcowie niemieckiej literatury, rozsławili to miasto w Turyngii. Obaj tworzyli tu w XVIII wieku. Goethe napisał "Fausta", Schiller "Marię Stuart". Obaj poeci idealizowali starożytną klasykę, dopatrując się w niej doskonałego wzorca obyczajów, dobra i piękna. W takim duchu pragnęli wychować swoich czytelników .

Miejsca życia i działalności Goethego i Schillera, określane jako klasyczny Weimar, wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1998 roku. Są to m.in. biblioteka księżnej Anny Amalii, Pałac Miejski oraz park im. Goethego nad rzeką Ilm. Spacerując wśród starych drzew i rozległych trawników dociera się do Domu Rzymskiego, pierwszego klasycystycznego budynku Weimaru. Nieopodal stoi letni domek Goethego, w którym długi czas żył w konkubinacie z Christianą Vulpius.

W pobliżu parku nad rzeką Ilm znajduje się kolebka Bauhausu. Bauhaus – uczelnię artystyczną wzornictwa i architektury – utworzył w 1919 r. architekt Walter Gropius. Główny budynek uczelni, Szkoła Artystyczna Rzemiosła, jak i kubistyczny Haus am Horn, to świadectwa początków nowoczesnego stylu w architekturze, który stał się znany pod jako Bauhaus.

Dwie godziny jazdy od Weimaru znajduje się kompleks historycznych Ogrodów Dessau-Wörlitz. To dzieło wczesnoklasycystycznej architektury krajobrazu zalicza się do światowego dziedzictwa kulturowego od roku 2000. Kto chce, ten może pospacerować po terenie parkowym z sześcioma pałacami lub popływać gondolą po jeziorach. Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff stworzył ten kompleks ogrodowo-pałacowy dla księcia Anhalt-Dessau Leopolda Fryderyka Franciszka III. W każdym miejscu odkryć można coś zaskakującego: posąg Wenus, mosty w stylu z różnych epok czy pałac Wörlitz z 1769 roku, jeden z najwcześniejszych obiektów architektury klasycystycznej poza Anglią. Kompleks ogrodowy był zawsze dostępny dla wszystkich! Książę pragnął wpływać na ducha i gusta swego ludu. W niektórych historycznych zabudowaniach można dzisiaj nawet przenocować. Goethe mówił o kompleksie ogrodowym Dessau-Wörlitz, że jest „nieskończenie piękny.”

Niemniej piękne i znane są zespoły parkowe i pałacowe w Poczdamie i Berlinie. W Poczdamie znajduje się kompleks Sanssouci (z fr. bez zmartwień), pomyślany jako rezydencja letnia króla Prus Fryderyka II. Fryderyk zlecił jej budowę w 1745 roku. Sanssouci to najstarsza część zespołów parkowych i pałacowych Poczdamu i Berlina. Dzisiaj rozpościerają się one na 500 hektarach. Na liście dziedzictwa UNESCO znalazły się m.in: Neues Palais („Nowy Pałac”), zespół zamkowo-parkowy w dzielnicy Babelsberg, kościół Zbawiciela w Poczdamie-Sacrow, Pałac Glinicke oraz Pawia Wyspa. Najbardziej znanym twórcą tych zabytków był architekt krajobrazu Peter Josef Lenne. Od 1818 roku, przez ponad pół wieku, Lenne odpowiedzialny był za kształt ogrodów dworskich w Prusach.

Dwie godziny jazdy samochodem dalej, na południowy-wschód od Poczdamu, dokładnie na granicy polsko-niemieckiej znajduje się największy w środkowej Europie park w stylu angielskim – Park Mużakowski (Muskau). W 1815 roku założył go książę Hermann Pückler-Muskau. Książę wzorował się na antycznej idei ogrodu, jako namiastki raju. Jego park miał wyglądać jak obraz z naturą w roli głównej. Chodząc po parku ścieżkami wśród drzew i kwiecistych łąk, podziwiając piękne widoki i zaskakujące perspektywy z roweru lub łódki, można łatwo zapomnieć, że ma się do czynienia z krajobrazem ukształtowanym przez człowieka. Park został w 2004 roku wpisany na listę UNESCO. Większa część, (522 ha) tego parku znajduje się po polskiej stronie, a jedna trzecia (206 ha) parku z zabudowaniami znajduje się w Niemczech.