Szlak 2

Od Angermünde do Eisleben

Nasz drugi szlak wiedzie przez przełomy, które zrodziły się w Niemczech i na zawsze zmieniły oblicze świat. Spotkamy prawdziwe perły architektury Neues Bauen, oraz jedną z najwybitniejszych osobistości życia religijnego w Niemczech, reformatora Marcina Lutra.

Podróż zaczyna się nieopodal Angermünde, Węgryujścia, w miejscu uznanym za pomnik światowego dziedzictwa przyrody, w miasteczku oddalonym godzinę drogi na północny-wschód od Berlina. To bukowy las Grumsin. Z Centrum Przyrody Blumberger Mühle w towarzystwie leśnika można udać się na wędrówkę krętymi ścieżkami, które zostały uformowane podczas ostatniego zlodowacenia. Od 2011 roku las bukowy Grumsin zaliczany jest do światowego dziedzictwa UNESCO, do „Starych lasów bukowych Niemiec". Podobnie jak cztery inne, jedyne w swoim rodzaju kompleksy leśne: Park Narodowy Jasmund, las bukowy Serrahner, Park Narodowy Kellerwald-Edersee i Park Narodowy Hainich.

Jedziemy w kierunku Berlina. Zaczynamy od zwiedzania modernistycznych zespołów mieszkaniowych Berlina, które od 2008 roku stanowią światowe dziedzictwo kultury UNESCO. Te pionierskie przykłady budownictwa socjalnego zlokalizowane są w siedmiu dzielnicach Berlina, dlatego trzeba dobrze czasowo zaplanować ich zwiedzanie. Dzielnica Falkenberg, modernistyczne osiedle domów Schillerpark, miasteczko mieszkalne Carl Legien, duży zespół mieszkaniowy Britz ze słynnym budynkiem w kształcie podkowy, osiedle Białe Miasto (Weiße Stadt), oraz – genialna kulminacja – duży zespół mieszkaniowy Siemensstadt, który jest syntezą stylu wielu gwiazd architektury: Hansa Scharouna, Hugo Haringa i założyciela Bauhausu Waltera Gropiusa. Wszystkie te osiedla powstały w latach 1913-1934, jako opozycja do ponurych czynszówek z czasów cesarskich.

Architektonicznym kontrapunktem berlińskiego modernizmu jest Wyspa Muzeów w Berlinie, wpisana w 1999 roku na listę UNESCO. Jej historia zaczyna się w 1830 roku projektem Starego Muzeum (Altes Museum) w stylu klasycystycznym autorstwa Karla Friedricha Schinkla. Do rozbudowy Wyspy Muzeów – najdroższego centrum kulturalnego Niemiec, które prezentuje sztukę z sześciu tysiącleci – do dziś angażuje się najwybitniejszych architektów. Na przykład Davida Chipperfielda (2010), któremu powierzono przebudowę Nowego Muzeum (Neues Museum).

Zaledwie 100 kilometrów na południowy zachód od Berlina znajduje się kolejny cel wyprawy – kolebka reformacji. Jednym z najważniejszych dla tego ruchu religijnego miejsc jest kościół Miejski w Wittenberdze, gdzie głosił kazania Marcin Luter. Idąc wzdłuż miejsc związanych z życiem Lutra należy obejść niemal całe Stare Miasto: dawny klasztor Augustynów, gdzie Luter mieszkał od 1508 roku, po kościół zamkowy w Wittenberdze, na którego to rzekomo drzwiach ojciec reformacji przytwierdził swoje słynne tezy. 95 tez krytykujących handel odpustami w Kościele katolickim spowodowało wiele kontrowersji. W ten sposób Luter zapoczątkował ruch, który w konsekwencji doprowadził do powstania Kościoła ewangelickiego.

Następnym przystankiem jest dolny odcinek rzeki Łaby i miasto Dessau. To tutaj w 1925 roku architekt Walter Gropius otworzył szkołę rzemiosła, sztuki użytkowej i architektury tzw. Bauhaus. Do dziś pojęcie Bauhaus jest synonimem bezkompromisowej modernizacji sztuki, wzornictwa i architektury. W 1996 roku dwie ikony modernizmu zostały uznane za światowe dziedzictwo UNESCO: to budynek szkoły i domy mistrzów. „Kolorowe to mój ulubiony kolor", miał powiedzieć twórca Bauhausu Walter Gropius.

Ostatni przystanek to Eisleben, miasto, które w 1996 roku wraz z Wittenbergą zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Oba te miejsca łączy postać Marcina Lutra, który urodził się (1483 r.) i zmarł (1546 r.) w Eisleben. Choć nie wiadomo dokładnie, w którym domu umarł wielki reformator, nie ulega wątpliwości, że udało mu się uczynić z Pisma Świętego centrum życia religijnego jego Kościoła, a reformacja zyskała wielu zwolenników.