Οκτώ ερωτήσεις

Μπέρναρντ Ζάλμαν, σκηνοθέτης

Τι δεν πρέπει να χάσω με τίποτα όταν επισκεφθώ το Μπαντ Μούσκαου;

Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος του πάρκου, πρέπει να διαθέτει και τον απαραίτητο χρόνο. Κανονικά ο επισκέπτης θα έπρεπε να μείνει τουλάχιστον πέντε-έξι μέρες στην περιοχή, ώστε να προλάβει να περιδιαβεί μία φορά το πάρκο ή να το διασχίσει με το ποδήλατο. Μόνο έτσι αποκτά κανείς μία αίσθηση για την απεραντοσύνη, αλλά και την ποικιλομορφία του τοπίου που δημιούργησε ο πρίγκιπας Πίκλερ. Βέβαια το μεγαλύτερο κομμάτι του πάρκου βρίσκεται σε πολωνικό έδαφος, δηλαδή πέρα από τον ποταμό Νάισε αν το δει κανείς από την πλευρά της Γερμανίας.

Τι σας αρέσει περισσότερο εδώ;

Η ιδιαίτερη γοητεία του πάρκου στο Μούσκαου έγκειται στην ποικιλομορφία του τοπίου. Από μικρά παρτέρια λουλουδιών μέχρι δρόμοι ιππασίας μήκους δεκάδων χιλιομέτρων, εδώ υπάρχουν τα πάντα. Για να μην αναφέρουμε το σχεδόν εγκαταλελειμμένο σήμερα κυνηγετικό πάρκο «Βούσινα» στην πολωνική πλευρά. Πρόκειται για μία προστατευόμενη περιοχή, στην οποία ακόμα και ο Πίκλερ δεν έκανε παρά μόνο τις απολύτως απαραίτητες αισθητικές παρεμβάσεις. Προσωπικά, η αγαπημένη μου τοποθεσία είναι οι όχθες του ποταμού Νάισε στην πολωνική πλευρά του πάρκου. Από εκεί ανοίγονται νέοι ορίζοντες, διαφορετικές οπτικές γωνίες, για παράδειγμα προς το Νέο Ανάκτορο, που βρίσκεται σήμερα σε γερμανικό έδαφος.

Μία σύσταση που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα;

Το πάρκο του Μούσκαου είναι ένα τοπίο που μεταβάλλεται διαρκώς. Κάθε μετακίνηση και κάθε περίπατος προσφέρει μία νέα, απρόσμενη οπτική γωνία, η οποία μάλιστα μεταβάλλεται και εκείνη διαρκώς, καθώς εναλλάσσονται οι εποχές του χρόνου.

Τι σας εντυπωσίασε στην πρώτη σας επίσκεψη;

Η πρώτη μου επίσκεψη είχε γίνει πριν από πολλά χρόνια. Τότε, το 1998, το πάρκο στην πολωνική πλευρά ήταν σε εντελώς διαφορετική κατάσταση απ’ ότι σήμερα. Είχαν διαμορφώσει μία προστατευόμενη περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους μετά το 1945 και την άφησαν στην τύχη της. Δεν υπήρχε δηλαδή οργανωμένη φροντίδα, όπως θα την ήθελε ο πρίγκιπας Πίκλερ. Γι αυτό και πολλά δέντρα στην πολωνική πλευρά είχαν ακόμα τις φθορές που υπέστησαν στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο από τις ομοβροντίες των εμπολέμων, από βλήματα και θραύσματα οβίδων. Ήταν μία εμπειρία που σου εντυπώνεται πολύ έντονα να βλέπεις όλα αυτά τα κακοποιημένα δέντρα μέσα στην κατά τα άλλα αμόλυντη ομορφιά του τοπίου.

Ποια εποχή του χρόνου είναι πιο όμορφα εδώ;

Για να αντιληφθεί κανείς τη λογική με την οποία έχει διαμορφωθεί το πάρκο, θεωρώ ότι θα έπρεπε οπωσδήποτε να επισκεφθεί το Μούσκαου το χειμώνα, έστω και για μία φορά. Όταν έχουν πέσει τα φύλα και τα δέντρα στέκουν γυμνά, τότε αποκαλύπτεται στον επισκέπτη η κατασκευαστική λογική του πάρκου. Βέβαια και η περίοδος μετά τα τέλη Σεπτεμβρίου έχει μία ιδιαίτερη γοητεία, καθώς αλλάζουν χρώμα τα φυλλώματα.

Τι άλλο πρέπει να δω ακόμη εδώ;

Δεν είναι μόνο το υπέροχο τοπίο στις όχθες του Νάισε που μας συναρπάζει. Λόγω της γεωγραφικής θέσης του στα σύνορα Γερμανίας και Πολωνίας το πάρκο του Μούσκαου έχει εξελιχθεί πλέον σε έναν ξεχωριστό χώρο πολιτισμού, όπου ανταμώνουν η δυτική με την ανατολική Ευρώπη, αλλά και συναντώνται διαφορετικές πολιτιστικές προσεγγίσεις. Υπάρχουν λοιπόν πολλά για να ανακαλύψει κανείς. Επιπλέον το πάρκο εκτείνεται σε μία βιομηχανική περιοχή, στην οποία είχε αναπτυχθεί η εξόρυξη λιγνίτη. Τα ορυχεία είναι πολύ κοντά στα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς. Θα άξιζε τον κόπο να δει κανείς και αυτήν την άγνωστη πτυχή του πάρκου.

Η παγκόσμια κληρονομιά ανοίγει την όρεξη. Ποια τοπική σπεσιαλιτέ να δοκιμάσω;

Σας συνιστώ να επισκεφθείτε αγορές, όπου οι παραγωγοί πωλούν απευθείας τα προϊόντα τους. Αξίζει μια δοκιμή και η πικάντικη πολωνική κουζίνα. Μπορείτε να δοκιμάσετε το «σασλίκ», που είναι σουβλάκι στην καλύτερη εκδοχή του ή τα «πιρόγκι», δηλαδή κομμάτια φύλλου γεμιστά με μανιτάρια, λαρδί ή ξινολάχανο.

Ποιο μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς θα επισκεπτόσασταν ευχαρίστως;

Τους κήπους του Ντέσαου-Βέρλιτς

Ο Μπέρνχαρντ Ζάλμαν

σκηνοθετεί ντοκιμαντέρ και γεννήθηκε στην Αυστρία. Ο γεννημένος στο Λιντς σκηνοθέτης σπούδασε δημοσιογραφία, γερμανική φιλολογία και κοινωνιολογία στο Σάλτσμπουργκ και το Βερολίνο.

Ακολούθως σπούδασε σκηνοθεσία στην ανώτατη σχολή κινηματογράφου και τηλεόρασης του Πότσνταμ. Η διπλωματική του εργασία το 2003 ήταν το ντοκιμαντέρ «Η ελευθερία των δέντρων», που εκτυλίσσεται στο πάρκο του Μούσκαου.